Yorgancılar: Zorlu ulusal ve küresel koşullara rağmen ekonomi büyümeye devam ediyor

EBSO Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar “Türkiye ekonomisinin yeni ve
güçlü bir zemine kavuşmasının yolu sanayi ve tarımı öncelikli sektör haline
getirmekten geçiyor. Büyüme için inşaat ve arazi rantları kanalı yeterince
kullanılmıştır. Bu kanal artık ekonomiyi sürdürülebilir kılmaya yetmiyor. Bunların
yanında denetim mekanizmaları ve eğitim yoluyla ahlaki standartların iyileştirilmesi
gerekiyor.” dedi.

2025 yılı üçüncü çeyreğine ilişkin büyüme verilerini değerlendiren Ege Bölgesi Sanayi
Odası (EBSO) Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar; “Türkiye, inşaat, tarım ve
turizm faaliyetlerin yoğun olduğu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 3,7 oranında
büyümüştür. Tarife ve rezerv savaşlarının yaşandığı oldukça dalgalı bir küresel
konjonktürde ve enflasyonla mücadele programının devam ettiği üçüncü çeyrekte
yakalanan büyüme hızını, beklentilerin altında olsa da olumlu buluyoruz. Ancak,
büyümenin hem dengesiz hem de iç talep kaynaklı yani tek kanatlı olması dikkat
çekiyor. Ayrıca, büyümenin nitelik ve sürdürülebilirlik boyutlarından iyi analiz edilmesi
gerekiyor. Zira istikrarlı ve sürdürülebilir büyümenin anahtarı olan yatırımlarda olumlu
ancak mal ve hizmet ihracatında olumsuzluk söz konusudur. Üçüncü çeyrekte;
yüksek finansman, işgücü ve enerji maliyetleri ve düşük reel kur nedeniyle küresel
düzeyde haksız rekabet koşullarına bağlı olarak ihracat binde 7 oranında gerilerken
ithalat yüzde 4,3 oranında artmıştır. Bu durum üretim maliyetleri ve kur düzeyinin
ekonomi yönetimince değerlendirilmesi ve büyümede yeni bir strateji ve patika
ihtiyacı gereğine işaret etmektedir.” dedi.

Yorgancılar “Büyüme verilerinin detaylarına bakıldığında yılın üçüncü çeyreğinde
üretim yönünden büyümeyi daha çok; inşaat sektörü (%13,9), sanayi (%6,5) ve
hizmetler (%6,3), harcamalar yönünden ise özel tüketim (%4,8) ve yatırımların
(%11,7) çektiği görülmektedir. Üçüncü çeyrekte kamu tüketiminde frene basıldığı,
özel tüketimi daha çok altın sahipleri ile gayrimenkul gelirlerinde artış yaşayan
kişilerin yatırımları oluşturmaktadır. Böylesi zorlu bir dönemde hem inşaat (%13,3)
hem de makine-teçhizat yatırımlarının (%11,1) artması yarınlar açısından umut
vericidir” diye konuştu.

Sanayicilerimiz mucize yaratıyor
2025 yılının üçüncü çeyreğinde sanayi sektörünün gösterdiği performansın önemli
olduğunu belirten Yorgancılar “Bu hızın; yavaş dış talep, bastırılan kurlar, yüksek
enerji ve işgücü maliyetleri ile pahalı olmasına rağmen ulaşılması oldukça zorlaşan

B Ü L T E N

finansman koşullarında sağlandığı dikkate alındığında sanayicilerimizin mucize
yaratmaya devam ettiği söylenebilir. Ancak, 2024 yılının üçüncü çeyreğine oranla bu
yılın üçüncü çeyreğinde sektörde 286 bin kişilik istihdam kaybı yaşanmıştır. Sektörün
ilk çeyrekte 17 bin, ikinci çeyrekte de 89 bin kişilik istihdam kaybı söz konusudur.
Sektör buna karşılık emek verimliliğinde ikinci çeyrekte yüzde 9,7, üçüncü çeyrekte
yüzde 9,3 oranında artış sağlayarak istihdam kaybını tolere etmeye çalışmıştır. Bu
koşullarda sektörün yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 6,5, dokuz aylık bölümünde ise
yüzde 3,6 oranında büyümesini takdirle karşılamak gerekmektedir.” diye konuştu.
Tarımsal üretimdeki gelişmeler kaygı verici
Tarımsal üretimdeki gelişmelerin de kaygı verici boyuta ulaştığına dikkat çeken
Yorgancılar, “Türkiye’nin içinde bulunduğu koşullar çerçevesinde var olan yüksek
oranlı gıda enflasyonu ve bunun yanında yüksek konut kiraları hayatı oldukça pahalı
hale getirmiştir. Gıda ve tarımsal hammadde fiyatlarındaki artışlar dolaylı olarak
küresel pazarlarda rekabet gücümüzü olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle tarımsal
üretimin ve tarım politikalarının bir bütün olarak ele alınması ve yenilenmesi faydalı
olacaktır. Yapılmakta olan tarım sayımının sonuçları bu açıdan önemli bir girdi
sağlayacaktır. Kanımızca bir taraftan sanayicilerin karşı karşıya kaldığı yüksek işgücü
maliyetleri, diğer taraftan da geçinmekte zorlanan geniş kitlelerin varlığı özelde
enflasyonla mücadele, genelde de ekonomi politikalarında yeni bir mimariye, yeni bir
tanımlamaya ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.” dedi.
Türkiye’nin ekonomik olduğu kadar sosyo-kültürel açıdan da yeniden yapılanmaya
ihtiyacı olduğunu vurgulayan Yorgancılar “Enflasyonla mücadelede yüksek faiz ve
döviz kurlarının eksik değerlendirilmesi kanalının yavaş yavaş devre dışına alınarak,
maliye politikalarının daha etkin hale getirilmesi gerekiyor. Türkiye ekonomisinin yeni
ve güçlü bir zemine kavuşmasının yolu sanayi ve tarımı öncelikli sektör haline
getirmekten geçiyor. Büyüme için inşaat ve arazi rantları kanalı yeterince
kullanılmıştır. Bu kanal artık ekonomiyi sürdürülebilir kılmaya yetmiyor. Bunların
yanında denetim mekanizmaları ve eğitim yoluyla ahlaki standartların iyileştirilmesi
gerekiyor.” diye konuştu.