Tugay o dediğini yapabilirse İzmir’in tarihine geçer

Merhum İzmir Belediye Başkanı İhsan Alyanak, 1973’te dar ve orta gelirlilere ucuz temel gıda maddeleri temin etmek için TANSA’yı (Tanzim Satışlar Müdürlüğü) kurunca Türkiye’ye örnek bir mucizenin de temellerini atmış oldu.
Kuru fasulye, pirinç, makarna, bulgur ve süt gibi temel gıda maddeleri ile başlayan satışlar 10 yıl içinde Türkiye’nin en büyük alışveriş organizasyonlarından biri haline geldi. 
Alyanak’tan sonra başkanlık görevini devralan Burhan Özfatura bu organizasyonu bir marka haline getirdi. TANSAŞ adını alan alışveriş mağazalarının sayısı onlarla ifade edilir hale geldi. Daha sonra 1990’lı yılların başında İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı koltuğunda oturan Yüksel Çakmur, TANSAŞ’ı daha da büyüttü ülke çapında bir kuruluş haline getirdi. 
Burhan Özfatura, 1994’te ikinci kez başkan seçildikten sonra TANSAŞ artık dünyanın en büyük alışveriş zincirlerinden biriydi.

 *** 
Öyle bir güce ulaşmıştı ki TANSAŞ, İzmir’deki piyasayı neredeyse tek başına yönlendiriyordu. Hele temel gıda maddelerinde İzmir’deki fiyatlar artık tamamen TANSAŞ’a göre belirleniyordu. Gültepe’de kurulan fırın sayesinde ekmek piyasasına da hakimdi. Fırıncılar ekmeğe fazla zam yapmaya yeltendiğinde TANSAŞ hemen üretimi artırıyor ve İzmirli çok ucuza ekmek satın almaya devam ediyordu. 
TANSAŞ, 1990’lı yılların sonuna gelindiğinde 100’ün üzerindeki mağazası ile dünyanın en büyük alışveriş merkezi zincirlerinden biri olmuştu. Böyle bir mucizenin Büyükşehir Belediyesi bünyesinde olması ise İzmir’i Türkiye’nin en ucuz kenti haline getirdi. Piyasayı belediyeye ait bir kuruluş belirlediği için özellikle temel gıda maddeleri açısından İzmir uzun yıllar boyunca hep en ucuz kent oldu. 
Temel gıda maddelerinde enflasyon 2000 yılına kadar İzmir’de hep diğer illere göre daha düşük çıktı. Hele büyükşehirler arasında tartışmasız en ucuz kent konumundaydı. 

*** 

Ama liberal ekonominin baronlarının halka ucuz kuru fasulye, pirinç ya da süt satılmasına asla tahammülleri yoktu. 
Liberal baronlar, TANSAŞ’ı kamudan koparmak için düğmeye bastı ve kısa bir süre sonra da belediye hisseleri tamamen satıldı.
Belediyeye ait bu kuruluş özelleştirilince işler değişti. Bir kamu kuruluşu olan belediyenin elinde artık temel gıda maddelerinin fiyatlarını dengede tutacak bir olanak kalmadı. 
Türkiye’nin en ucuz kentlerinden biri olan İzmir’de durum hızla tersine döndü. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre İzmir, son 20 yılda temel gıda maddelerindeki fiyat artışlarında hep ilk 3 sırada yer alıyor.
Pandemi ve sonrasında yaşanan ekonomik kriz nedeniyle temel gıdaya erişim artık tüm Türkiye’de olduğu gibi İzmir’de de büyük bir sorun.
Açlık sınırı 25 bin lirayı, yoksulluk sınırı 65 bin lirayı aşarken, 20 bin lira maaşın altında çalışan milyonlar için gıdaya ulaşmak birinci gündem maddesi.
*** 
TANSAŞ’ın kentin yerel yönetiminin elinden çıkmasından 25 yıl sonra İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, dün çok önemli bir açıklama yaptı.
Aliağa’da Kent Lokantalarının beşinci şubesini hizmete açan Tugay, “TANSAŞ ismiyle tanınan tanzim satış mağazaları modelini de yakın zamanda hayata geçireceğiz” dedi.
Tugay, sakin mizaçlı ama kararlı bir yönetim anlayışı var.
Bugüne kadar da söylediklerini hayata geçirdi. Ama TANSAŞ mağazalarını İzmir’de yeniden kurmasının önüne liberal baronların geçmişte olduğu gibi devasa engeller çıkaracağı şimdiden belli. 
Kilosu 500 liraya yaklaşan peyniri bile yemenin lüks haline geldiği bir dönemde TANSAŞ yeniden kurulabilirse belki de tüm Türkiye için gıda enflasyonunun çözümlerinden biri olabilir.
Tugay TANSAŞ’ın eskisi gibi kurabilirse İzmir’de de Türkiye’de de tarihe geçer.