Meclis gündeminde: Büyük Menderes için acil eylem planı oluşturulsun

 Afyonkarahisar, Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak illerinin yer aldığı Büyük Menderes Havzasının Ege Denizi kıyılarına kadar uzanan geniş ovaları kapsadığı bilgisini aktaran TBMM Çevre Komisyonu Üyesi ve HDP İzmir Milletvekili Ekolojist Murat Çepni, "Türkiye’nin tarımına önemli katkılarda bulunan havzada; buğday, mısır,  incir, zeytin, pamuk, üzüm, nar gibi pek çok ürün yetişmektedir. Havza, nehir boyunca devam eden ılıman iklimi ile biyoçeşitlilik konusunda da oldukça zengindir. Nütrient ve biyoçeşitliliğin korunması için belirlenen onlarca alanı barındırmaktadır" dedi. HIZLA KİRLETİLİYOR Havza'nın ana sulama kaynağının Çine, Akçay, Emir, Banaz, Kufi, Dandalaz ve Madran Çaylarından beslenen 584 km uzunluğundaki Büyük Menderes Nehri'nin iklim krizi, kuraklık, madencilik ve enerji projeleri gibi nedenlerle su miktarı giderek azaldığını belirten ekolojist Çepni, "Büyük Menderes Nehri, havza üzerinde hızla artan  sanayi kuruluşlarında oluşan endüstriyel atık suları, yerleşim yerlerinden kaynaklanan evsel atık suları, aşırı ve kontrolsüz kullanılan kimyasal gübrelerin etkileri ve nehre usulsüz bir şekilde bırakılan çöpler nedeniyle hızla kirlenmektedir. Nehrin kirliliği, renginin değişmesi, koku ve toplu balık ölümleri ile sık sık gündeme gelmiştir" bilgisini paylaştı. EKOSİSTEMİ YIKIMA UĞRATILMIŞ Ekolojik dengenin korunması için atık suların kimyasal ve biyolojik olarak arıtılması gerektiğinin altını çizen Çepni, "Standartlara uygun arıtılmadan, Büyük Menderes Nehri'ne bırakılan atıkların deşarj edilmesi, milyonlarca yılda oluşan nehrin ekosistemini  yıkıma uğratmış, suyun miktarını ve kalitesini yok etmiştir. Bu kirliliğe bağlı olarak Büyük Menderes Nehri, Türkiye’nin en kirli üçüncü nehri ve su kalitesi ile tarımsal sulamada kullanılmaması gereken 4. Sınıf su haline gelmiştir. Nehir adeta ‘atık alıcı ve atık taşıyıcı ortam’ olarak işlevini sürdürmektedir. Kirletilmiş nehir suyu, yaklaşık 3 milyon insanın yaşadığı havzada denize ulaşana kadar pek çok sulak tarım alanlarına ve ürünlere telafisi imkansız zararlar vermektedir" uyarısında bulundu. BELEDİYELERİN BİR ÇOĞUNDA ARTMA TESİSİ YOK Havzada Türkiye ortalamasının üç katından fazla tarımsal ilaç kullanıldığına dikkat çeken Çepni, atık sularını arıtmadan savaklayan deri, tekstil, zeytin gibi 20 tür endüstri kuruluşunun mevcut olduğunu, havzada ki belediyelerin birçoğunda arıtma tesisi bulunmadığını belirten HDP'li Çepni, "Aşağı havzalarda kirlilik daha da yoğunlaşmaktadır. Akarsularda su kalitesi açısından görülen en ciddi sorunlar; aşırı derecede organik madde, azot, pH, ağır metal, bor kirliliği, oksijen azlığı ve tuzluluk problemi olarak sıralanabilir. Nehirde kirlenmenin ana unsurlarından birinin  Denizli'nin Pamukkale ilçesinden geçen Çürüksu Çayı olduğu tespit edilmiştir. Bazı fabrikaların atık sularından kaynaklanan kirlilik nedeniyle suyun rengi değişmekte, kanserojen maddeler ve ağır metaller ihtiva etmektedir" ifadelerini kullandı. ACİL EYLEM PLAN TALEPLERİ VAR Aydın, Muğla, Denizli ve Uşak illerinde bulunan çevre derneklerinden oluşan Büyük Menderes İnisiyatifinin, kirliliği ve kuraklığı ile gündem olan nehrin kurtarılması için mücadele ettiğini söyleyen Ekolojist Çepni, "İnisiyatif; kentsel ve endüstriyel atık suların denetlenmesini ve izlenmesini, arıtma sistemlerinin kapasite ve içerik yapısı olarak yeniden dizayn edilmesini, jeotermal santrallerin olumsuz etkilerine ve deşarj facialarına acilen çözüm getirilmesini, vahşi sulama yöntemlerinin bırakılmasını,  nehrin kurumasını önlemek amacıyla nehrin besleyici kolları üzerine göl, gölet, baraj, HES yapılmasına asla izin verilmemesini, havzanın tamamında susuzluktan kaynaklanan yanlış su yönetimi sonucunda oluşmuş tarımsal zararların tespit edilmesini ve zararların tanzim edilmesini ve Büyük Menderes Nehrinin Kurtarılması Acil Eylem Planı adıyla yasal düzenlemelerin yapılmasını talep etmektedir" diye konuştu. KONU ARAŞTIRILSIN Büyük Menderes Nehrine; bölgede bulunan, maden, enerji, sanayi tesislerinin atıklarının ve  tarımsal ilaçların verdiği zararların tespit edilmesini meclis gündemine taşıyan Çepni, "Mevcut kirliliğin bertaraf edilmesi için bilimsel temelli projelerin ve havza eylem planının oluşturulması, nehrin kirlenmesinin önlenmesi, nehrin su miktarının ve kalitesinin arttırılması için gerekli tedbirlerin alınmasının sağlanması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasını gerekmektedir." dedi. Cengiz Aldemir/İzgazete