İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nde gündem kesin hesap: 91 milyarlık bütçede neler var?

EGELİ GAZETE- İzmir Büyükşehir Belediyesi 2025 yılı kesin hesap görüşmeleri mayıs ayı olağan meclis toplantısı üçüncü birleşiminde görüşüldü. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 mali yıl bütçesinin gerçekleşme oranının yüzde 85,26 olduğu ve komisyon tarafından oyçokluğuyla geçtiği aktarıldı.

YÜZDE 85,26 GERÇEKLEŞME
Kesin hesap detaylarında ise 2025 mali yılı gider bütçesi için İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne verilen ödenek, ek ve olağan üstü verilen ödenek yıl içinde aktarma sureti ile eklenen ve düşülen rakamların ardından net bütçe ödeneği 91 milyar 300 milyon TL teklif edilirken öngörülen ödeneğin 77 milyar 844 milyon TL’sinin harcandığı ve 2025 yılı mali yılı bütçesinin gerçekleşme oranının yüzde 85,26 olduğu açıklandı. 

GELİR BÜTÇESİ YÜZDE 87,27 ORANINDA GERÇEKLEŞTİ
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 mali yılı gelir bütçesi için 74 milyar 503 milyon TL gelir tahmini öngörülürken 65 milyar TL’lik tahsilatın gerçekleştiği aktarıldı ve mali yılı gelir bütçesinin gerçekleşme oranının yüzde 87,27 olduğu aktarıldı. 

İÇ BORÇLANMA 8 MİLYAR 490 MİLYON TL
2025 mali yılı bütçesinde 5 milyar 500 milyon TL iç borçlanma, 2 milyar 800 milyon TL ödeme, net 2 milyar 700 milyon TL iç borçlanma öngörüldüğü belirtildi. Mali yıl içerisinde 13 milyar 289 milyon TL borçlanma ve 4 milyar 810 milyon TL iç borçlanma ödemesi yapıldığı aktarıldı. Mali yıl sonunda iç borçlanmanın net 8 milyar 490 milyon TL olduğu belirtildi. 

DIŞ BORÇLANMA 5 MİLYAR 511 MİLYON TL
2025 mali yılı bütçesinde dış borçlanma için 12 milyar 453 milyon TL ve 3 milyar 700 milyon TL ödeme öngörülürken net 8 milyar 753 milyon TL dış borçlanma tahmin edildi. Mali yıl içerisinde 2 milyar 936 milyon TL dış borçlanma, 3 milyar 447 milyon TL dış borç ödemesi yapıldı aktarıldı. Malı yılın sonunda ise dış borçlanmanın net 5 milyar 511 milyon TL oldu saptandı. 
NET FİNANSMAN AÇIKLANDI
Banka mevcut rakamlarının ise 2025 mali yıl içerisinde 5 milyar 347 milyon TL olduğu, net borçlanmanın 11 milyar 453 milyon TL, net finansmanın ise 16 milyar 800 milyon TL olacağı öngörülürken mali yıl sonunda banka mevcudunun 1 milyar 542 milyon TL, net borçlanmanın 14 milyar TL, net finansmanın ise 15 milyar 544 milyon TL olduğu aktarıldı. 

NET BÜTÇE 91 MİLYAR 300 MİLYON TL
2025 mali yılı gider kesin hesabının kurumsal kodlaması yapılan tüm birimlerin fonksiyonel sınıflandırmalarının incelenmesi sonucunda net bütçe ödeneğinin 91 milyar 300 milyon TL, bütçe giderinin 77 milyar 844 milyon TL, iptal ödeneğinin ise 13 milyar 455 milyon TL olduğu belirlendi. 

PERSPNEL GİDERLERİ 5 MİLYAR 330 MİLYON TL
2025 mali yılı sonu personel giderleri sınıflandırmasında net bütçe ödeneği tutarının 5 milyar 843 milyon TL olduğu yıl içerisinde 5 milyar 330 milyon TL bütçe gideri gerçekleştiği ve kullanılmayan 512 milyon TL ödeneğin iptal edildiği aktarıldı.

 
656 MİLYAR TL TAHSİLAT YAPILDI
İzmir Büyükşehir Belediyesi 2025 mali yılı gelir kesin hesabına bakıldığında ise brüt 74 milyar 503 milyon TL gelir tahminin öngörüldüğü yıl sonunda ise 65 milyar TL bütçe geliri, 48 milyar 763 milyon TL red ve iade yapılarak 65 milyar TL tahsilat gerçekleştiği belirtildi.

AK Partili Ercan Tekin konuşmasının başında İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, “İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ekonomisi ülke ekonomisinden bağımsız mı değil mi? Buna da açıklık getirin. Biz enflasyondan, faizden, kurdan etkileniyor muyuz? Buna da açıklık getirin” dedi. 

Tekin konuşmasında, “Ekonomik olarak bağımsız değil ama bütçe olarak bağımsız. Ben bağımsız bütçe üzerinden yorum yapacağım” dedi. 

Tugay ise, “Enflasyon bütün gideri etkiler. Dövizle borçlanıyoruz, kuru etkiler. Petrol fiyatı artıyor. Mazot fiyatı Türkiye’de yüzde 240 artmış. Bunların nedenleriyle ilgili yorumlar yaparsanız sevinirim” dedi. 

Tekin ise, “Ben 2024 yılını da getirdim. 2025’de burada. Biz bütçede yapılacak işleri planlıyoruz. Yaptıklarımızın ve yapamadıklarımızın nedenlerini ortaya koymak için söz aldım” dedi.

Başkan Tugay yeniden araya girerek, “Gelirimizi ve giderimizi ülkenin genel ekonomisi belirliyor. Bununla ilgili yorum yapmanızı rica ediyorum. Konuşmanızı zenginleştirmeye çalışıyorum. Türkiye’nin ekonomisi ile bizimkisi nasıl bağımsız olur bunu da anlatın” diye konuştu. 

MECLİSTE İFTİRA GERİLİMİ 

AK Partili Ercan Tekin ise, “Faaliyet oturumunda faaliyeti konuşamadık. Önceki mecliste tasvip etmediğimiz bir durum gerçekleşti” dedi. Tugay ise, “İftira atarken düşünecektiniz. İftira atıp hakaret ederseniz olacağı o. Şurada arkadaşlarınızın yalanı var. Utanmadan ısrarla iftira atmaya devam etti. Masaları tekmeleyen insanlara dönüştü. Durup dururken başlamadı o” dedi. 

“GERÇEKLEŞME ORANI DÜŞÜKLÜĞÜ VAR”

Tekin ise konuşmasına devam ederek, “2025 yılı gelir bütçesinde 74 milyar tahmin edilmiş, 65 milyar gerçeklemiş. Gider bütçeniz ise 91,3 milyar tahmin edilmiş, 77 milyar,8 milyar gerçeklemiş. 2025 yılında bütçe gerçekleşme oranlarına baktığımızda gelir yüzde 87, gider bütçeniz ise 85’te. 2024 yılında yüzde 93’tü. Bariz bir gerçekleşme oranı düşüklüğü var. Rakamlardan da anlaşılıyor. Bunun bu şekilde düşmesinin bir sebebi var” dedi. 

TUGAY: “DOĞALGAZ’DA FİYAT ARTIŞI OLMUŞ OLABİLİR Mİ?”

Tugay ise araya girerek, “Doğal gazda yıllık fiyat artışı yüzde 94,7 olmuş. Bunun etkisi olmuş olabilir mi? İZBETON bundan etkilenmiş olabilir mi? Doğal gazı arttıran belediye değil ama kullanmak zorunda” dedi.

Tugay, “Acaba merkez bankası hükümetin sene başında yıllık enflasyon tahmini ile yıl sonunda çıkan rakama arasında ne kadar fark var? Bunlar İzBB’yi etkilemiş midir? Bununla ilgili yorum yapmanızı bekliyorum. Biz Eylül ayında bütçeyi buna göre yapıyoruz. Enflasyonu da kuru da biz belirlemiyoruz. Ancak gelirlerimizi doğrudan etkiliyor. 2025 yılının ilk 4 aydında bizim iller Bankası’ndan gelen hak edişimiz kesildi? Bunlarla alakalı olabilir mi?

TEKİN: “ASFALTA GEÇEN YILA GÖRE DAHA AZ HARCAMA VAR”

İftira geriliminin ardından konuşmasına devam eden Tekin şunları kaydetti: 

Biz geçen sene bu konuda eksikleri anlatmaya çalıştık, kendinize göre mazeretleriniz vardı. Enflasyonu atlamadan konuşuyorum ama harcadığınız parayı başarı olarak söylediğinizde bu doğru değil. 2024 yılında asfaltla ilgili 3 milyar 700 bin lira harcama yaptınız, 478 bin ton asfalt döktünüz demiştim, bu sene geçen seneyi aratıyor. 2 milyar 235 milyon harcanmış bu sene… Geçen sene daha fazla bu sene daha az harcadınız. Performans görüşmelerinde 550 bin tondu hedefiniz, ben de tahmininizi gerçekleştirin dedim, 380 bin tonda kaldık. Raylı sistemler daire başkanlığı 12 milyar, harcamanız 5 milyar 800 bin lira, 4 milyarlık ödenek iptal edilmiş. 

“BU ÜLKEDE OLAĞANÜSTÜ BİR ŞEY OLSAYDI GERÇEKLEŞME ORANI YÜKSEK ÇIKMAZDI”

Bu ülkede olağanüstü bir bişey olsaydı, gerçekleşme oranınız yüksek çıkmazdı, bugün düşük çıkıyorsa hata planlama hatası. Birçok değişken vardır, emin olun ben bunları analizlemeye çalışmıyorum. Geçen sene bütçenizin ayakları yere basmıyor demiştim, hükümet yeniden değerleme vardı, yüzde 40’larda olması gerekirken bürokratlarınız yüzde 80 hesapladı. Genel sekreter yaptı bu hesaplamayı, bütçe demek genel sekreter demek, demek ki bütçesine hakim olmayan bir genel sekreter yaptı. Bu genel sekreterden bahsetmiyorum, başka bir isim vardı. Sizin başarınız bürokratlarınızın başarısının yarısıdır.

“ÇÖPÜ MANİSA’YA GÖNDERMEK İÇİN 1 MİLYONUN ÜZERİNDE BÜTÇE AYIRIYORUZ”

Şehrin birçok problemi var, doğru planlama yapılması gerekiyor. En büyük sorunların başında çöp geliyor. Çöpümüzü Manisa’ya gönderiyoruz, bunun için 1 milyonun üzerinde bütçe ayırıyoruz. 10 proje beklemiyoruz sizden 3 proje yapın ama bitirin. Müşterek doğrularda bu şekilde buluşabiliriz. 

 

“UMARIM MAAŞLARLA İLGİLİ BİR SIKINTIYA DÖNÜŞMEZ”

Buca Metrosunda bir daralmanın söz konusu olduğunu ifade etti Bahadır Altınkeser, konuyu hassasiyetle ele aldık. Bu dış kaynakla yapılıyor, hazine onayları verilmiş, bunun kullanılması sizin inisiyatifinizde ilerliyor. Finansman sağlayıcı ‘Bize borcu yoktur’ yazısı getirin dedi. Finansör ödeme gücünüzde bazı daralmalar olacağını hissetti ki böyle bir yaklaşım ortaya koydu. Keşke bunlar olmasa ama maalesef bazı sıkıntılar doğmaya başladı. Umarım gerçekleşirse bunlar maaşlarla ilgili bir sıkıntıya dönüşmez. 

“YÜKSEK BÜTÇELİ PLANLAMA YAPMASALARDI BUNLARI KONUŞMAYACAKTIK”

ESHOT’la da ilgili elimizden geldiğince olumlu şekilde destek vermeye çalıştık. Samimiydik yaparken de… geçen seneki bütçesinin sorunu planlama hatası yapan bürokratlarınızın hatasıydı, bu kadar büyük bütçeli planlama yapmasalardı biz bugün bunları konuşmayacaktık.

“NEDEN YAMANLAR’A TESİS YAPMAMIZI İSTİYORSUNUZ?”

Tugay ise Tekin’e cevap vererek şu ifadeleri kullandı:

“11 tane yerle ilgili teklifte bulunduk. Yamanlar ‘da yapma konusundaki ısrarınız dışında hangisine onay verdiniz? Yamanlar ’da 620 metre rakımlı bir yerde ve her aracın çıkamadığı o noktaya tesis yapmamızı neden istiyorsunuz? Neden başka tekliflerimize evet demediniz? Neden abaca?”

“BUCA METROSUNU YAPACAĞIZ”

Buca Metrosunu kendi kaynaklarımızla yaptıracağız. O metronun ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Kredi ile ilgili yaşanan sorun şudur; görüyoruz ki hükmet sizin kredilerinizi onaylamıyor, hükümet ekonomik baskı kuruyor ve riskli olduğunuzu görün. Siz önce baskıyı kaldırın, kredilerin önünü açın, 2 yıldan uzun süredir beklenen kredileri onaylayın, sonra eleştirin. Hiçbir şeye izin vermiyorsunuz. Belediye ekonomik olarak sıkıntıya girsin diye elinizden geleni yapıyorsunuz. Samimi değilsiniz. Herhangi bir bakanlıkta sorun çözülmesinde bir gram katkıda bulunmadınız. Siz bizim darda kalmamızı istiyorsunuz. Siyasetinizi bunun üzerine oturttunuz.

ALTINKESER’DEN KESİN HESAP YORUMU

Bahadır Altınkeser ise şöyle konuştu:

“Belediyemizde 34 bin 75 kişi var. Aradaki personel farkı 7 bin kişi bir personelin gideri 150 bin TL. Siz mazbatayı aldığınız zamanda bir personel alımı olduğunu biliyorum. Personel yükü belediyelerin omuzlarında. Biz muhalefet olarak belediyenin yanında olduk. Belediyemiz tarafından 11 belediyeye yardım gönderilmiş. 2 ilçe başka illerde muhtemelen deprem yardımı yapmışsız. Bütçe giderlerinde yatırıma 16.2 milyar TL ayrılmış. Buca metrosu 5.5 milyar, ulaşım için 2.2 onat tüneli için 857 milyon TL ayrılmış. 

Buca metrosu birinci sırada proje 2022’nin şubatında başladı. Açılış tarihi vaadiniz 2028 yılı. Projenin yavaşladığını ve durma noktasına geldiğini paylaşıyoruz. Yüklenici firma geçen ay personellerini ücretsiz izne yolladı ve durdu. Metro çalışmaları ile ilgili faaliyet raporunda gerçekleşme ve tamamlanma oranı yüzde 20 ama hedefi yüzde 40 koymuşsunuz. 5.5 milyar lira bütçe ayırmışsınız ama yavaşlık var. Önemli projeler yavaş işliyor” 

"4.5 MİLYONLUK KENTİN HAK ETTİĞİ SAYGI BU MU?"

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nde bütçe, yatırım, sosyal yardım, ulaşım ve kamu kurumları arasındaki yetki tartışmaları üzerinden sert mesajlar verildi. CHP Grup Başkanvekili Yağmur Yurdakul Özkan, AK Parti’nin “hizmetin tarafındayız” söylemine tepki göstererek, çarşamba günü meclise katılmayarak oturumun yapılmasının engellendiğini söyledi. Özkan, merkezi hükümetin İzmir’e ayırdığı yatırımları, yarım kalan projeleri ve kamu kurumları üzerinden belediyeye yönelik uygulamaları eleştirdi.

“AK PARTİ HİZMETİN TARAFINDA DEDİ AMA MECLİSİ YAPTIRMADINIZ”

CHP Grup Başkanvekili Yağmur Yurdakul Özkan, AK Parti’nin hizmet vurgusuna karşın meclis çalışmalarına katılmamasını eleştirdi.

Özkan, “AK Parti hizmetin tarafında dedi ama çarşamba günü meclise katılmayarak meclisi yaptırmadınız. Bütçe açığından personel sayısından birçok konuda eleştiri oldu” dedi.

Türkiye’de işsizlik ve yoksullaşma sorununa dikkat çeken Özkan, sosyal yardımlara yönelik eleştirilerin ekonomik krizden bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirtti.

Özkan, “Türkiye’de çalışmak isteyip de çalışamayan işsizlik yüzde 30 seviyelerinde. İşsiz gençlerimiz ne zaman Avrupa şartlarında olacak? Sosyal yardımlara ayrılan paylara bakıldığında, dar gelirli ailelere sağlanan gıda desteği ve yereldeki sosyal ağları bu kadar eleştirenlere bu yoksullaşma krizini nasıl izah edeceksiniz?” ifadelerini kullandı.

“MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİNDEKİ AÇIK, BELEDİYEMİZİN 29 KATI”

Merkezi yönetim bütçesi ile belediye bütçesinin doğrudan kıyaslanmasının adil olmayacağını ancak ekonomik koşulların yerel yönetimleri doğrudan etkilediğini belirten Özkan, faiz yükü ve borçluluk üzerinden merkezi hükümeti eleştirdi.

Özkan, “Merkezi yönetim bütçesindeki açık bizim belediyemizin 29 katına eşit. Bizim faiz yükümüz fazlaymış ya merkezi hükümet 100 liranın 16 lirasını faize ödüyor. Merkezi hükümet ile belediyeyi karşılaştırmak adil olmayacaktır. Ama bu bütçeler birbirine bağlı. Son 4 yılda takibe düşen borçlar 10 kat artmış bu ekonomik koşulların sonucu” dedi.

İzmir’in kişi başına düşen yatırım harcamasında Türkiye ortalamasının gerisinde kaldığını belirten Özkan, yatırım dağılımında siyasi tercihlerin etkili olduğunu savundu.

Özkan, “Kişi başına düşen yatırım harcaması İzmir’de 7343 TL, Türkiye ortalaması ise 10 binlerde. Kişi başına en fazla yatırım alan iller ise ak parti belediyeler. 81 il sıralamasında İzmir 77’inci sırada” diye konuştu.

“ANKARA-İZMİR HIZLI TREN HATTI NEDEN 15 YILDA BİTMEDİ?”

Yarım kalan merkezi hükümet projeleri üzerinden eleştirilerini sürdüren Özkan, Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren Hattı’nı örnek gösterdi. Projenin 1080 günde tamamlanacağının söylendiğini ancak yıllardır bitirilemediğini ifade eden Özkan, maliyet artışına da dikkat çekti.

Özkan, “Yarım kalan projelerde Ankara- İzmir yüksek hızlı tren hattı var. 1080 günde yapılacağı söylenmişti. 4.3 milyar bütçe ile çıkan bütçe 101.5 milyara ulaşmış. Ama burada 212 km’lik Konya- Ankara hattı 3.5 yılda bitmiş bizimki neden 15 yılda bitmedi? 4.5 milyonluk kentin hak ettiği saygı bu mu? Halkapınar- Otogar metrosuna ayrılan 3 bin TL ile İzmir’e ne denmeye çalışıyor bilmiyorum. İzmir için çalışan vekilleriniz bunlarla ilgileniyor mu?” ifadelerini kullandı.

“CHP’Lİ DİYE BİR KAMU KURUMUNU YOK SAYMAYI NASIL HAK GÖRÜR?”

Kamu kurumları arasındaki izin süreçlerinde siyasi müdahale iddialarına da değinen Özkan, bir kuyu açma izni için dahi siyasetçilerin devreye girdiğini söyledi. Özkan, kamu kurumları arasında baskı kurulmasının kabul edilemez olduğunu belirtti.

Özkan, “Bir kuyu açma izni için bile siyasetçilerin araya girdiğini görüyoruz. Devlet görevlerini yerine getirsin diye bir kamu kurumu diğer kamu kurumuna zorbalık yapar mı? CHP’li diye bir kamu kurumunu yok saymayı nasıl kendine hak görür?” dedi.

İzmir Körfezi ve ulaşım yatırımları üzerinden de hükümete çağrıda bulunan Özkan, Kocaeli için alınan dip tarama gemilerinin İzmir’e getirilmesini istedi.

Özkan, “Kocaeli’ne aldığınız dip tarama gemilerini İzmir’e getirin. 2024’ten beri hazine ve maliye bakanlığı bir imza atamadığı için 400 tane otobüsü alamıyoruz. Çandarlı limanı projesi nerede? Her evde doğalgaz gelecek demiş o zamanki aday. Her eve neden doğalgaz getirmediniz?” diye konuştu.

TUGAY’DAN OKUL BAHÇESİ TEPKİSİ: “İZMİR’İ NASIL KANDIRIRSINIZ?”

CHP’li Özkan’ın ardından konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, İzmir’de bir hayırsever şirket tarafından yapılan okul bahçesi düzenlemesine ilişkin açıklamalarda bulundu. Tugay, söz konusu çalışmanın hayırsever tarafından üstlenildiğini, buna rağmen açılışta merkezi hükümet temsilcilerinin projeyi sahiplenir gibi davrandığını savundu.

Tugay, “Bir tane hayır sever bir şirket dert edinmiş kendine. İzmir’deki okulların bahçeleri kötü fen lisesindeki çocuklar da seçkin çocuklar onlar için bahçe yapalım demiş. Bu fikri onlar geliştirmiş ve kuruşu kuruşuna bunlar ödüyorlar. Buranın açılışına bizi de davet ettiler ben gidemedim. Milli eğitim bakanının geldiğini ve AK Parti kadrolarının katıldığını gördüm. 32 tane daha okula yapacağız diyerek bunu kendileri üstlendi. İnsan döner der ki hayırsevere bu insan İzmir’e bir iyilik yaptı. Önemsersin… hiç mi insafınız yok. İzmir’in gözünün içine baka baka kendi yapmadığınız şeyi nasıl İzmir’i kandırırsınız?” dedi.

“GASİLHANE TAHLİYE EDİLİRSE EVDE BAKIM HİZMETLERİ AKSAR”

Özkan, konuşmasının devamında İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne ait gasilhane üzerinden yaşanan tahliye tartışmasına değindi. Bir kamu kurumunun polis yoluyla başka bir kamu kurumunu tehdit etmesini eleştiren Özkan, söz konusu yapının 1900’lü yıllarda dezenfeksiyon merkezi olarak kurulduğunu belirtti.

Özkan, “Bir kamu kurumu nasıl polis yoluyla bir kamu kurumunu böyle tehdit eder. Gasilhaneyi tahliye edin diyorlar. 1900 yıllarda dezenfeksiyon merkezi olarak kurulmuş. Burayı vakıflar biz yaptık bizim olmalı tahliye edin diyor ama bence, tek bir bütünlüklü yapı var. Yarısı belediye adına kayıtlı yarısı başka biri adına. Tapusu belediyede olan tarafa sadece dava açmışlar. Yani CHP’li belediyeninse yarısını alırım diyor resmen” ifadelerini kullandı.

Tahliye halinde ambulans ve evde bakım hizmetlerinin aksayacağını söyleyen Özkan, bunun doğrudan yurttaşların sağlığını etkileyeceğini vurguladı.

Özkan, “Burada tahliye edilirse bu ambulanslar 112’ye bağlı olarak çalışıyor tahliye edilirse bu ambulanslar da çalışmayacak. Hayati tehlike var mı var. Evde bakım hizmetleri devam edemeyecek. 300 bin kişiye tekabül ediyor evde bakım hizmeti alan kişi sayısı. İzmirliyi böyle mi seviyorsunuz” dedi.