Dünya harikalarından Celsus Kütüphanesi'nde restorasyon çalışması başlatıldı!

CEMRE YUVARLAK/EGELİ GAZETE- Efes Antik Kenti’nin Celsus Kütüphanesi kapsamlı bir restorasyondan sürecine girdi. Avusturya Bilimler Akademisi, kütüphaneyi, zarif ve gösterişli ön cephesini uzun vadede hasardan korumak ve güvence altına almak amacıyla büyük çaplı bir proje başlattı.

Efes Antik Kenti'nde, MS 2. yüzyılda Gaius Iulius Aquila tarafından babası Romalı senatör Tiberius Iulius Celsus Polemaeanus onuruna yaptırılan ve Kuretler Caddesi'nin sonunda yer alan etkileyici Celsus Kütüphanesi'nde restorasyon çalışmaları başladı.

Tiberius Iulius Celsus Polemaeanus’un mezar odasının üzerine inşa edilen kütüphane, Türkiye'de en fazla tanınan antik yapılardan biri olarak kabul ediliyor ve kullanıldığı dönemde yaklaşık 10.000 papirüs parşömene ev sahipliği yaptığı biliniyor.  

Yeniden inşa edilmesinin üzerinden 50 yıl geçmiş olan yapının restorasyonu için maddi desteğe ihtiyaç duyulduğunu belirten yetkililer çalışmalarını 2027 yılı sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor.

İLK ÖNLEMLERİ VE MEVCUT HASAR DURUM TESPİTİ TAMAMLANDI

Yaklaşık 130 yıldır Efes Antik Kenti’nde bilimsel araştırmalar yürüten Avusturya Bilimler Akademisi bünyesindeki Avusturya Arkeoloji Enstitüsü (ÖAW), 2024 yılı Ekim ayında mimar, restoratör ve statik mühendislerinden oluşan bir ekiple ilk olarak anıtın korunmuşluk durumu ve hasar tespitini gerçekleştirdi.

Geçen yıllar içerisinde değişen hava ve iklim koşulları bu muhteşem anıtı aşındırarak hasara uğrattığı yapıda uzmanlar, anıtın mermer yüzeylerinde çatlaklar, kabuklanma ve şekerlenme gibi hasarları belgeledi.

Anıtta ilk güvenlik önlemleri alındı ve yapının durumunu daha ayrıntılı olarak analiz etmek için kütüphane ön cephesinin bir kısmına iskele kuruldu.

İlk inceleme ve tespitlerin sonuçları, kısa süre içinde hazır olacak kapsamlı bir restorasyon programının temelini oluşturacak.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Martin Steskal, konuya ilişkin değerlendirmesinde, ""Celsus Kütüphanesi kesinlikle Efes Kazısı‘nın da simgesidir. Yeniden inşası, 1970'li yılların Avusturyalı kazı ekibi tarafından kuşkusuz mimari bir şaheser olarak gerçekleştirilmiştir. Şimdi önemli olan bu eşsiz anıtı gelecek nesiller için korumaktır" ifadelerini kullandı.

CELSUS KÜTÜPHANESİ TARİHİ VE ÖZELLİKLERİ

MS 270 civarında meydana gelen bir depremin yol açtığı ağır hasarın ardından kütüphane işlevini yitirmiş gibi görünmektedir.

Geç Antik Dönemde kütüphanenin mevcut korunmuş kısmı bir çeşme yapısına dönüştürülmüş ve günümüzde halen ayakta duran ön cephesi ise bir çeşmenin görkemli arka duvarı olarak kullanılmıştır.

Celsus Kütüphanesi, 20. yüzyılın başlarında yapılan kazıların ardından 1970 ve 1978 yılları arasında orijinal parçaları ve modern malzemeler kullanılarak yeniden inşa edilmiştir. Yeniden inşaa edildiği ilk yıllardan bugüne antik kentin ziyaretçilerinin ilgi odağı ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Efes Antik Kenti‘nin simge yapılarından biri olmuştur. Celsus Kütüphanesi, yeniden inşa edildiği tarihin üzerinden bir 50 yıl geçtikten sonra, artık günümüzde belirgin olarak yıpranma belirtileri gösteriyor.

Bir Bilgi ve Anma Mekanı

Celsus Kütüphanesi Efes'in kent merkezinde yer alıyor ve ticaret Agorası'nın güney kapısını sınırlıyor.

İki katlı kütüphane cephesi mermerden yapılmış olup 21 metre genişliğe ve 16 metre yüksekliğe sahip.

Yatay yapı elemanlarının kavislendirilmesi ve dikey yapı elemanlarının merkez eksene doğru tutarlı bir şekilde yükseltilmesiyle cephede perspektif bir görsellik elde edildiği biliniyor.

Orjinalleri günümüzde Viyana'daki Kunsthistorisches Museum’da bulunan ve kütüphanenin ön cephe duvarındaki alt katın nişlerinde Sophia (bilgelik, akıl), Arete (erdem, karakter), Episteme (ilim, bilim) ve Ennoia‘yı (kader, muhakeme) temsil eden dört kadın heykeli yer alıyordu.

EŞSİZ KÜLTÜREL MİRASIN SÜRDÜRÜLEBİLİR ŞEKİLDE KORUNMASI HEDEFLENİYOR

Giriş, gösterişli dokuz basamaklı bir merdiven ve bir antreye açılan simetrik olarak düzenlenmiş üç kapıdan sağlanıyordu.

Kütüphanenin merkezi olan 178 metre karelik salonun iki katında parşömenler için raflar ve nişler bulunuyordu ve bunlara sütunlarla desteklenen koridorlardan erişilebiliyordu.

Ayrıca bir koridor aracılığıyla Celsus'un Lahtinin bulunduğu mezar odasına iniliyordu.

Yapılacak restorasyon çalışmasının, hem Celsus Kütüphanesi'ni gelecek nesiller için koruması hem de ziyaretçi güvenliğini sağlaması hedefleniyor.

 50 yıl önce yeniden ayağa kaldırılması Avusturyalı şirketlerin finansal desteği sayesinde mümkün olduğu belirtilen yapının yeniden restorasyonu için Avusturya Arkeoloji Enstitüsü'nün Efes Dostları Derneği ile bir bağış kampanyası başlattığı ve destek  beklediği açıklandı.